Եփրատ[1] (նաեւ՝ Եւփրատ, արաբերէն` الفرات Ալ Ֆուրաթ, քիւրտերէն եւ թրքերէն` Fırat Ֆիրաթ, պարսկերէն` فرات فرات Ֆերաթ, վրացերէն` ევფრატი Էւփրաթի)

Եւփրատ
الفرات الفرات‎‎ Ալ Ֆուրաթ, թրք.՝ Fırat Ֆիրաթ, պարս․՝ فرات فرات Ֆերաթ վրաց.՝ ევფრატი Էւփրաթի
Նաւակ մը Եւփրատ գետին վրայ
Նաւակ մը Եւփրատ գետին վրայ
Tigr-euph.png
Բնութագիր
Երկայնք 2 780 քմ
Աւազանի
մակերես
765 800 քմ2
Ջուրի ծախս 356 մ3
Գետաբերան Շաթ էլ-ԱրապՊարսից Ծոց
 · Կոորդինատներ 39°43′42″N 40°15′25″E / 39.7283°N 40.2569°E / 39.7283; 40.2569
Տեղակայում
Երկիր Flag of Turkey.svg Թուրքիա Flag of Syria.svg Սուրիա Flag of Iraq.svg Իրաք Flag of Iran.svg ԻրանFlag of Kuwait.svg ՔուէյթFlag of Saudi Arabia.svg Սէուտական Արաբիա
Գետը Ուիքիպահեստին մէջ

Առաջաւոր Ասիոյ ամենաերկար գետն է՝ 2700 ք․մ․ երկարութեամբ, 673 հազար ք․մ․2 աւազանով։

Եփրատ, Ասիոյ (հարաւ-արեւմուտքէն) ամենամեծ գետերէն է, կը հոսի Թարթուսի լեռներէն՝ Թուրքիոյ մէջ։ Կը կազմուի երկու գետերու միացումով՝ Փոքր Ասիոյ մէջ, որոնք են՝ Արածանի (թրք.՝ Murat Su «Մուրաթ Սու», որ կը նշանակէ՝ Մուրաթի ջուր) (արեւելքէն), աղբիւրը կը գտնուի Վանայ Լիճի եւ Արարատ լերան մէջտեղը, իսկ միւսը՝ «Քարահ Սու», որ կը նշանակէ սեւ ջուր (արեւմուտքէն), անոր աղբիւրը Անատոլուի հիւսիս-արեւելեան է։

Սուրիական հողերը կը մտնէ «Ճարապլոս» քաղաքով եւ Սուրիական հողերուն մէջ կը միանայ իրեն Պլիխ գետը, Խապուր գետը, ապա կ'անցնի Ռաքքա նահանգէն եւ կ'ուղղուի դէպի Տէյր Զօր նահանգ։ Սուրիական հողերէն կ'ելլէ՝ Պուքամալ քաղաքէն։ Իրաքի հողերը կը մտնէ Քայէմ քաղաքին մէջ «Անպան» նահանգին մէջ եւ կը թափի Արաբական ծով։

Եփրատ գետի հասակը Թուրքիայէն (աղբիւրէն) մինչեւ լեցուած տեղը (Արաբական ծով) 2490 ք.մ. Շաթթ Ալ-Արաբ Իրաքի մէջ (1176 ք.մ. Թուրքիոյ մէջ), (610 ք.մ. Սուրիոյ մէջ), (1160 ք.մ. Իրաքի մէջ) եւ լայնութիւնը 200-էն մինչեւ 2000-էն աւելի լեցուած ժամանակ։ Իրաքը կը կոչուի Միջագետք, որով կը ներկայանայ Տիգրիս ու Եփրատ գետերը։

Մարդու ԳործունէութիւններըԽմբագրել

  • Թուրքիոյ մէջ կը գտնուի 22 պատնէշներ եւ 19 հիտրոելեկտրակայաններ Անատոլի հարավ - արեւելք ծրագիրը։
  • Սուրիոյ մէջ կը գտնուի 5 պատնէշներ, 3 հատը (մեծ են) շինուած են 20րդ դարու 60ական թուականներու կէսերուն։
  • Իրաքի մէջ կը գտնուի 7 պատնէշներ 20րդ դարու 70ական թուականներուն շինուած է եւ 80ականներու սկիզբը։

Քաղաքները, Որ Եփրատ Գետը Մէջէն Կ'անցնիԽմբագրել

Եփրատ Գետը Քրիստոնէական Մշակոյթին ՄէջԽմբագրել

«Սուրբ Գիրք»ին մէջ ըսուած է, թէ Եփրատ գետը Երկինքի գետերէն մէկն է։

ԱնուանումԽմբագրել

Անուանումն ունի Արամէական ծագում, արամէերէն՝ ephrat, բառացի կը նշանակէր «քաղցրահամ ջուր»։ Հայկական աղբիւրներուն մէջ յիշատակուած է Եփրատական գետ, Եդեմաբուխ գետ անուններով։[2]

ԾանօթագրութիւններԽմբագրել

  1. Յովհաննէս Բարսեղեան (2006)։ «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում»։ Տերմինաբանական եւ ուղղագրական տեղեկատու։ Երեւան: 9-րդ հրաշալիք։ էջ 51։ ISBN 99941-56-03-9 
  2. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս»